Zamanaşımı Nedeni ile Mülkiyet Edinimi

I. GENEL DEĞERLENDİRME

Günümüzde taşınmazlarla ilgili en sık karşılaşılan sorunlardan biri, intikal eden taşınmazların yeni sahipleri tarafından bilinmemesi/tespit edilmemesi, yeni malikin tapuya tescil edilmesi veya söz konusu taşınmazların malik tarafından tamamen unutulması ve bu taşınmazların kullanılmasıdır. izinli veya izinsiz olarak uzun yıllar üçüncü kişiler tarafından değerlendirilebilir.

Ülkemizde özellikle kalabalık ailelerde, aile büyüklerinin vefatından sonra unutulan ya da alt kuşakların farkında bile olmadığı taşınmazlarda bu tür durumlara sıklıkla rastlanmaktadır. Ölen ihtiyarın üzerine kayıtlı olan taşınmaz, mirasçılar tarafından bilinmemekte veya bilinse bile bir süre sonra unutulmakta veya atıl bırakılmaktadır. Bu taşınmazlar genellikle bölgede yaşayan yerel halk tarafından maliklerinin izni ile veya tamamen izinsiz (taşınmazın ev olarak kullanılması, arazinin tarla olarak kullanılması vb.) kullanılmaktadır/değerlendirilmektedir.

4721 s. Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesinde özel bir hüküm yer almaktadır. Olağanüstü zamanaşımı başlıklı bu madde, bir taşınmaz üzerinde 20 yıl veya daha uzun süredir kesintisiz olarak zilyetlik halinde bulunan kişinin, belirli şart ve koşullar altında malik sıfatıyla söz konusu taşınmazın mülkiyet hakkını elde edebileceğini öngörmektedir.

II. GEÇERLİLİK KOŞULLARI

Yukarıda 713 üncü maddede belirtilen haktan yararlanabilmek için belirli şartların sağlanması gerekmektedir. İlgili maddenin 1. fıkrasına göre bu haklardan yararlanılabilmesi için “tapuya kayıtlı olmayan bir taşınmazın yirmi yıl davasız ve kesintisiz olarak malik olarak tutulması” gerekir. Dolayısıyla birinci fıkrada belirtilen haktan yararlanılabilmesi için tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazın bulunması ve ilgilinin bu taşınmazı en az 1 yıl süreyle davasız ve kesintisiz olarak malik olarak elinde tutması gerekir.

2. fıkraya göre, “aynı şartlarla, tapu kütüğünden maliki tespit edilemeyen veya adına gaiplik kararı verilen bir kişi adına kayıtlı taşınmazın tamamının veya bir kısmının zilyetliği yıllar önce, o taşınmazın tamamının, bir kısmının veya bir kısmının da mülkiyetidir. hakkının tapu siciline tescilini talep edebilir. Bu noktada belirtmek gerekir ki, anılan 2. fıkranın birinci yönetmeliğinde yer alan bazı hükümler Anayasa Mahkemesi'nin 2009 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. 58/22.11.2001 E. Anayasa Mahkemesi'nin bu iptal kararı ile özellikle XNUMX tarihinden sonra olağanüstü zamanaşımı süresinde önemli değişiklikler meydana gelmiş olup, bu konu aşağıda detaylı olarak açıklanmıştır.

III. ANAYASA MAHKEMESİNİN DUYURUSU

Yukarıda belirtildiği gibi, Anayasa Mahkemesi'nin 2 tarihli kararı ile 22.11.2001. fıkranın ilk düzenlemesindeki bazı hükümler iptal edilmiş olup, bu iptal kararından önceki anılan 2. fıkranın tam metni aşağıdaki gibidir:

başlıklı bir kılavuz yayınladı Aynı şartlar altında, tapu kütüğünden maliki tespit edilemeyen veya tapu siciline kayıtlı bir kimse adına kayıtlı taşınmazın tamamının veya bir kısmının zilyetliği öldü yirmi yıl önce veya hakkında devamsızlık kararı verilen taşınmazın tamamı, bir kısmı veya bir kısmı da tapuya intikal eder. tescili hakkında karar talep edebilir. ".

Görüldüğü gibi 2. fıkranın birinci düzenlemesinde “yirmi yıl önce ölen veya hakkında devamsızlık kararı verilen kimse” ibaresi yer alırken, Anayasa Mahkemesi'nin 2009/58 E. “da” sayılı kararı kaldırılmıştır. . Anayasa Mahkemesi, söz konusu ibarenin iptaline ilişkin kararında şu ifadelere yer verdi:Tapuda kayıtlı bir taşınmazın malikinin ölümü halinde bu taşınmazın maliki onun mirasçılarıdır. Mirasçılar, mirasçının ölümü üzerine kanuna göre tescile gerek kalmaksızın bu taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkını elde ederler. 

Hukukun genel ilkelerinden biri de mülkiyet hakkının “zamansız” olması yani mülkiyet hakkının süresinin dolmamasıdır. Bu nedenle bir taşınmazın mirasçılarına Medeni Kanun ile tanınan hakların yirmi yıldır hak sahipleri tarafından kullanılmamış olması, bu kişilerin taşınmazla fiilen ilişkisini kestiklerini gösterse bile, taşınmaz mal ile aralarındaki hukuki ilişkinin sona erdiği anlamına gelmez. Mirasçıların devam eden mülkiyet hakkı, taşınmazı fiilen kullanma hakkının yanı sıra onu kullanmama hakkını da içerir.başlıklı bir kılavuz yayınladı

Anayasa Mahkemesinin anılan kararından da anlaşılacağı üzere Mahkeme, olağanüstü zamanaşımı kapsamında ölen adına kayıtlı taşınmazlar üzerindeki mirasçıların mülkiyet hakkını mülkiyete aykırı olduğu gerekçesiyle tek taraflı olarak kaldırmıştır. Anayasa'da güvence altına alınan hak, kazanılmış hak ve hukuk güvenliği ilkelerini de ihlal eder. bu nedenle söz konusu ibareyi iptal ederek haber metninden çıkarmıştır.

IV. ANAYASA MAHKEMESİNİN DUYURU KARARI SONRASI UYGULAMA

Yukarıda açıklandığı üzere Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ile “…kararın Resmi Gazete'de yayımlanacağı güne kadar yürütmesinin durdurulmasına” karar verilmiş, ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. , söz konusu hüküm yürürlükten kaldırılarak madde metninden çıkarılmıştır. Bu nedenle 17.03.2011 tarihinden sonra ölüm nedeniyle olağanüstü zamanaşımı davası açılamayacağı sonucuna varılmalıdır. Diğer bir deyişle, yürürlükten kalkma kararının verildiği 17.03.2011 tarihinden önce açılmış davalarda, malik 20 yıl önce ölmüşse ve o tarihten dava tarihine kadar 20 yıllık kazanma süresi geçmişse veya diğer kazanma şartlarına ek olarak, tapu sahibi adına tapunun devir tarihi. Davalar açısından kazanılmış hakkın tanınması ve dolayısıyla bu davaların kabulü gerekecektir.

Ancak söz konusu yürütmeyi durdurma kararının verildiği 17.03.2011 tarihinden önce herhangi bir dava açılmamış olup, ilgili metinde belirtilen 20 yıllık süre de dahil olmak üzere tüm şartların sağlandığı durumlarda uygulamanın nasıl olması gerektiği tartışmalıdır. Madde, 17.03.2011 tarihinden önce yerine getirilir. Yani 17.03.2011 tarihinden önce dava açılmamış ancak; Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararının, hak sahipleri yararına kazanma koşullarının sağlanması, malikin 20 yıl önce vefat etmesi ve 20 yıllık kazanma süresinin 17.03.2011 tarihinden önce sona ermesi durumunda etkisi ne olacaktır? Anayasa Mahkemesi'nin yürütmeyi durdurma kararının tarihi nedir?

Bu tartışmanın temeli, Anayasa'da güvence altına alınan kazanılmış haklar ilkesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezliğidir. Bu kapsamda bir görüşe göre hak sahipleri lehine kazanma şartları 17.03.2011 tarihinden önce oluşmuşsa dava açılmamış olsa dahi söz konusu hakkın kazanılmış sayılması ve bu tarihten itibaren Anayasa Mahkemesi kararları geriye dönük olarak hüküm doğurmaz, bu davaların kazanılmış hak ilkesine (Yargıtay) göre kabul edilmesi gerekir.

Bu görüşü destekleyen çeşitli kararlar da vardır). Diğer bir görüşe göre ise, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararında öne sürdüğü gerekçelere dayanılarak bu davaların kabul edilmemesi gerektiği savunulmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararında, Anayasa'nın 575. maddesinde “miras edenin ölümü ile miras açılır ve 599. madde hükmüne göre mirasçılar, mirasın bir bütün olarak ölümü ile, kanuna uygun olarak” ve “705. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca, mirasçının “kayıttan önce” bırakmış olduğu taşınmazlar üzerinde mirasçıların mülkiyet hakkına sahip olacağı belirtilmiştir.

Bu kapsamda belirtilen ikinci görüşe göre mirasçıların Anayasa ile güvence altına alınan hakları kazanılmış hak olarak kabul edilmeli ve 17.03.2011 tarihinden sonra açılan tüm davalar bu nedenle reddedilmelidir.

V. SONUÇ

Ülkemizde sıklıkla uygulanan olağanüstü zamanaşımı ile taşınmaz edinimi Anayasa Mahkemesi'nin 17.03.2011 tarihli iptal kararı ile değiştirilmiş ve uygulamada bazı tartışmalara neden olmuştur.

İptal kararından sonra ölüm nedeniyle olağanüstü zamanaşımı ile mal edinimi engellenmiş olsa da, söz konusu 20 yıllık sürenin iptal kararından önce geçtiği durumlarda bu iptal kararının etkisi konusunda farklı görüşler ileri sürülmüştür. Yargıtay tarafından kabul edilen hakim görüşe göre, 17.03.2011 tarihinden önce hak sahipleri yararına kazanma şartları oluşmuşsa, dava açılmamış olsa dahi,

İletişim formları aracılığıyla bizimle iletişime geçebilirsiniz, konu ile ilgili soru sormak ve daha detaylı bilgi için.

Select Language »